Pożyczanie po pięćdziesiątce: przewodnik po kredytach dla seniorów

Kredyt dla seniora to po prostu kredyt dla osoby, która skończyła pięćdziesiąt lat, niezależnie od tego, czy nadal pracuje, czy żyje już z emerytury. Ani w Polsce, ani we Francji prawo nie zabrania pożyczania pieniędzy osobom starszym. Zmienia się natomiast sposób, w jaki bank czyta wniosek: zaczyna liczyć wiek w dniu spłaty ostatniej raty, koszt ubezpieczenia na życie, spadek dochodu po przejściu na emeryturę i wartość majątku, który może zabezpieczyć dług.

Serwis creditpoursenior.com powstał we Francji i jest redagowany przez Nabila Frika, byłego menedżera bankowości międzynarodowej. Jego główna część opisuje francuski rynek kredytów dla seniorów, a polska wersja jest przeznaczona dla czytelników mieszkających w Polsce, Polaków na emeryturze we Francji oraz rodzin, które pomagają starszym rodzicom w finansach. Każdy poradnik trzyma się jednej zasady: zamiast straszyć odmową, pokazujemy, co jest wykonalne, u kogo i za jaką cenę.

Co się zmienia w kredycie po pięćdziesiątce

Między 50 a 64 rokiem życia bank ocenia klienta jak każdego pracownika czy przedsiębiorcę, ale przy dłuższym kredycie zaczyna patrzeć na datę przejścia na emeryturę. W Polsce wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn, więc kredyt na dziesięć lat zaciągnięty przez 58-latkę w dużej części będzie spłacany z emerytury. Rozsądny bank poprosi wtedy o prognozę świadczenia z ZUS i przeliczy zdolność na dwa sposoby.

Po przejściu na emeryturę świadczenie z ZUS lub KRUS staje się podstawowym dochodem. Banki lubią ten dochód, bo jest stały, waloryzowany co roku i odporny na zwolnienia. Ograniczeniem staje się wiek: wiele banków ustala maksymalny wiek na koniec spłaty w przedziale od około 70 do 80 lat, a ubezpieczyciele mają własne limity, które bywają jeszcze niższe.

Instytucje, które warto znać

Banki i większość instytucji kredytowych nadzoruje Komisja Nadzoru Finansowego. Prawa konsumentów chroni Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a indywidualne spory z bankami i ubezpieczycielami rozpatruje Rzecznik Finansowy. Historię kredytową każdego klienta przechowuje Biuro Informacji Kredytowej, uzupełniane przez biura informacji gospodarczej. W każdym powiecie działa też rzecznik konsumentów, który bezpłatnie pomaga ocenić umowę.

Ochrona przed lichwą

Polska ma dwa limity kosztów kredytu konsumenckiego. Odsetki nie mogą przekroczyć odsetek maksymalnych z Kodeksu cywilnego, powiązanych ze stopą referencyjną NBP, a koszty pozaodsetkowe, czyli prowizje i opłaty, od końca 2022 roku są ograniczone do 10% kwoty kredytu plus 10% za każdy rok, łącznie najwyżej do 45% kwoty. Francja stosuje inny mechanizm, czyli próg lichwy (taux d’usure) ogłaszany co kwartał przez Banque de France. W obu krajach przekroczenie limitu daje klientowi prawo do zwrotu nadpłaty.

Rola ubezpieczenia na życie

W Polsce ubezpieczenie do kredytu gotówkowego jest zwykle dobrowolne, choć wpływa na cenę. We Francji przy kredycie hipotecznym ubezpieczenie jest praktycznie standardem, a ustawa Lemoine z 2022 roku zniosła ankietę medyczną dla części kredytów i pozwala zmienić ubezpieczyciela w dowolnym momencie. Dla seniora porównanie polisy bankowej z polisą zewnętrzną to jeden z najprostszych sposobów na obniżenie kosztu.

Polskie poradniki w tym serwisie

Przygotowaliśmy pięć szczegółowych tekstów o polskim rynku, każdy dla innego czytelnika:

Część francuska serwisu opisuje m.in. kredyty dla emerytów we Francji, limity wieku stosowane przez francuskie banki, ubezpieczenie kredytu, mikrokredyt i sytuację osób, które otrzymują emeryturę z innego kraju.

Francuski rynek różni się od polskiego w kilku ważnych punktach. Kredyty hipoteczne udzielane są tam niemal wyłącznie ze stałą stopą, bank zwykle wymaga ubezpieczenia lub poręczenia instytucji gwarancyjnej zamiast hipoteki, a wysokość raty ogranicza zalecenie nadzoru finansowego HCSF do 35% dochodu. Emeryci z Polski mieszkający we Francji powinni zatem przygotować się na inne dokumenty, inny sposób liczenia zdolności i inne koszty dodatkowe niż te, które znają z polskich banków.

Polak na emeryturze we Francji albo Francuz w Polsce

Coraz więcej osób ma kariery zawodowe w dwóch krajach. Emerytura z ZUS wypłacana na konto we Francji, emerytura francuska przelewana do Polski czy świadczenia z kilku państw Unii są dla banku zwykłym dochodem, o ile wpływają regularnie i są udokumentowane. Kłopot pojawia się przy kursie walutowym: bank kredytujący w euro będzie ostrożnie przeliczał świadczenie w złotych, i odwrotnie. Dobrą praktyką jest zaciąganie kredytu w walucie, w której otrzymuje się emeryturę.

Dlaczego seniorzy dostają odmowę

• Okres spłaty kończący się po maksymalnym wieku przyjętym przez bank lub ubezpieczyciela.
• Za wysoka rata w stosunku do emerytury, szczególnie u osób samotnych.
• Zaległości i drogie pożyczki widoczne w BIK, często brane dla członków rodziny.
• Nieuporządkowane dokumenty, zwłaszcza przy emeryturach zagranicznych.
• Zastrzeżony numer PESEL, którego klient nie cofnął przed złożeniem wniosku.

Dwa przykłady z praktyki

Pani Grażyna, 69 lat, ma 3 800 zł emerytury i potrzebuje 24 000 zł na nowe okna. Bank, do którego wpływa jej świadczenie, proponuje kredyt na pięć lat z ratą około 530 zł, czyli niespełna 14% dochodu. Pan Andrzej, 61 lat, jeszcze pracuje i zarabia 7 500 zł netto, ale chce 150 000 zł na dwanaście lat. Po przeliczeniu na przyszłą emeryturę bank obniża kwotę do 100 000 zł na osiem lat; Andrzej uzupełnia resztę ze sprzedaży działki.

Zasady, które sprawdzają się po 50 roku życia

1. Dopasuj okres spłaty do wieku: krótszy kredyt prawie zawsze ma większe szanse.
2. Pobierz raport BIK i zamknij nieużywane karty kredytowe oraz limity w koncie.
3. Przygotuj prognozę emerytury z PUE ZUS albo aktualną decyzję waloryzacyjną.
4. Porównaj RRSO i całkowity koszt z ubezpieczeniem i bez niego.
5. Zacznij od banku, w którym masz konto i do którego wpływa dochód.
6. Rozważ współkredytobiorcę lub zabezpieczenie na nieruchomości przy większej kwocie.
7. Przy wątpliwościach skorzystaj z bezpłatnej pomocy rzecznika konsumentów.

Rozwiązania, gdy klasyczny kredyt nie wychodzi

Zamiast pożyczki pozabankowej warto rozważyć mniejszą kwotę na krótszy okres, pożyczkę hipoteczną dla właścicieli mieszkań, dotacje gminne i programy dopłat do remontów, pomoc PFRON dla osób z niepełnosprawnością albo pożyczkę od rodziny spisaną na piśmie. Gdy długi przerastają możliwości, polskie prawo przewiduje upadłość konsumencką z planem spłaty dostosowanym do wysokości emerytury.

Najczęściej zadawane pytania

Czy w Polsce jest maksymalny wiek kredytobiorcy? Nie w przepisach. Każdy bank ustala go sam w procedurach, najczęściej jako wiek w dniu spłaty ostatniej raty.

Czy emeryt mieszkający we Francji może wziąć kredyt w Polsce? Jest to możliwe, ale polskie banki zwykle wymagają rachunku w Polsce, polskiego adresu do korespondencji i udokumentowanego dochodu. Łatwiej uzyskać kredyt w kraju, w którym się mieszka i otrzymuje emeryturę.

Czy w Polsce działa odwrócona hipoteka? Ustawa o odwróconym kredycie hipotecznym obowiązuje od 2014 roku, ale banki nie oferują takiego produktu. Dostępna jest renta dożywotnia z funduszy hipotecznych, opisana w poradniku o hipotece.

Komu poskarżyć się na bank lub firmę pożyczkową? Najpierw składa się reklamację u kredytodawcy, potem wniosek do Rzecznika Finansowego. Praktyki szkodzące wielu konsumentom można zgłaszać do UOKiK.

Słowo od redakcji

Treści w serwisie mają charakter informacyjny i nie zastępują porady doradcy kredytowego ani prawnika. Warunki banków, stopy procentowe i limity zmieniają się, dlatego przed podpisaniem umowy zawsze sprawdź aktualny formularz informacyjny i porównaj kilka ofert.